Zeegras

Zeegras is een goede graadmeter voor de toestand van de Waddenzee. In zeegrasvelden leven talloze organismen, die weer als voedsel dienen voor vogels en dieren. Vroeger groeiden in de Waddenzee uitgebreide zeegrasvelden rond de laagwaterlijn, maar deze zijn rond 1930 verdwenen. Nu zijn er alleen nog kleinere veldjes op het wad zelf te vinden.

Twee soorten zeegras
Er zijn twee soorten zeegrassen: klein zeegras en groot zeegras. Klein zeegras komt met name voor onder Terschelling, langs de Groninger kwelders en langs de rand van het Balgzand (in de kop van Noord-Holland). Groot zeegras komt voor in de Eemsmonding op de Paap en op een slik bij de Eemshaven (Voolhok). Daarnaast komen op diverse plaatsen losse planten voor. De aanwezigheid van Snavelruppia op het Balgzand is nog steeds opmerkelijk. Deze soort, die kan worden gezien als een soort 'zeegras' voor de meer brakke delen, komt in Nederland vrijwel niet in buitendijkse gebieden voor. Mogelijk is de aanwezigheid van deze soort hier een aanduiding dat het hier tegenwoordig wat brakker is dan voorheen.

Aanplant van Groot zeegras
Het herintroductieprogramma van groot zeegras, dat in 2002 van start ging is in 2006 afgerond met een eindrapport en een workshop. Het rapport en de resultaten van de workshop zijn te vinden op www.zeegras.nl. De resultaten van het herintroductieprogramma waren wisselend. De aanplant van groot zeegras is slechts zeer matig gelukt. Er werd veel hinder onderonden van aanspoelende groenwieren die het zeegras verstikten. Al met al waren er in 2005 en 2006 weinig planten overgebleven. Het eenmalige aanplantexperiment met klein zeegras op het Balgzand was meer succesvol. Hierdoor heeft zich inmiddels een groot aantal kernen ontwikkeld begroeid met deze soort, die zich in de loop van de jaren gestaag hebben uitgebreid.

Korte studie naar mogelijkheden voor ondergedoken groot zeegras.
In 2006 is een korte studie uitgevoerd naar eventuele mogelijkheden voor de terugkeer van het ondergedoken groot zeegras in de westelijke Waddenzee. Dit ondergedoken groot zeegras was de vorm die verantwoordelijk was voor de grote oppervlakken zeegras in de 19e en begin 20e eeuw.
Uit de studie (pdf, 2,03 Mb) is gebleken dat er feitelijk geen echte kansen meer zijn voor deze vorm van groot zeegras. Het water in de westelijke Waddenzee is momenteel veel te troebel hiervoor. Uit de studie komt ook naar voren dat het goed mogelijk is dat groot zeegras in het verleden zelf zijn milieu sterk heeft beïnvloed wat betreft die troebelheid. Vermoedelijk was in de periode dat dit zeegras aanwezig was de Waddenzee helderder dan nu, omdat het zeegras grote hoeveelheden slib uit het water 'filterde' en opsloeg tussen de planten.
Als dat correct is dan zou ondergedoken groot zeegras alleen terug kunnen komen als eerst het water op de een of andere manier veel helderer is geworden.

Zeegrasvelden redelijk vitaal
Met de resterende zeegrasvelden gaat het variabel, zo blijkt uit de jaarlijkse monitoring. Ze zijn als regel redelijk vitaal, maar oppervlak en dichtheid variëren over de jaren. Er is een nieuwe locatie met Groot zeegras bijgekomen, ten zuiden van de Eemshaven.

Zie voor arealen klein en groot zeegras in de Waddenzee Feiten en figuren.