Europese Mariene Strategie (EMS)

In 2004 hebben EU-lidstaten, niet EU-lidstaten en een groot aantal internationale organisaties, zoals bijvoorbeeld Greenpeace, Europese Redersorganisatie en Seas at Risk gesproken over de totstandkoming van de Europese Mariene Strategie die moet leiden tot bescherming en behoud van het mariene milieu en het optimaal gebruik van de Europese zeeën. De uitkomsten van deze conferentie vormen de bouwstenen voor een effectieve Europese Mariene strategie. De uitkomsten werden voorgelegd aan de Raad van Milieuministers in december 2004.  Op 24 oktober 2005 heeft de Europese Commissie een voorstel gepresenteerd voor het "oprichten van een kader voor gemeenschappelijke inzet voor mariene milieubeleid", ook wel de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM). De politieke behandeling en de onderhandelingen over de kaderrichtlijn zijn in de tweede helft van 2006 onder voorzitterschap van Finland gestart.

Op 11 december 2007 heeft het Europees Parlement ingestemd met de Kaderrichtlijn Mariene Strategie. De richtlijn verplicht landen om maatregelen te nemen die een achteruitgang van het mariene milieu tegengaan. Dit gebeurt bijvoorbeeld door voorwaarden te stellen aan activiteiten op de Noordzee. Met de Kaderrichtlijn willen de Europese lidstaten de oceanen en zeeën voor huidige en toekomstige generaties veilig, schoon en produktief houden.

De richtlijn moet zorg gaan dragen voor een juiste balans tussen een gezond mariene milieu en een duurzaam gebruik van de zee. Lidstaten hebben tot 2015 de tijd om samen met buurlanden én gebruikers (visserij, scheepvaart, zandwinning, windturbineparken, olie-en gasindustrie en recreatie) een strategie op te stellen en maatregelen te ontwikkelen om het mariene milieu op peil te houden of te verbeteren. De maatregelen treden vervolgens in 2015 in werking.

Nederland heeft zich sterk ingezet voor de komst van een Kaderrichtlijn die een hoge ambitie heeft en rekening houdt met uitvoerbaarheid en kosteneffectiviteit. Deze inzet is in lijn met het Nederlandse beleid van de afgelopen jaren waarbij de situatie op de Noordzee een hoge prioriteit krijgt.

Uiterlijk in 2010 moet de richtlijn in nationale wet- en regelgeving worden overgenomen. Daarna volgt uitwerking van de richtlijn per regio; voor Nederland is dat de Noordzee.

De strategie heeft als doel om in 2021 in alle Europese mariene wateren een gezond milieu te bereiken. Bescherming en herstel van Europese zeeën mag echter niet ten koste gaan van economische activiteiten.Veel Europese landen hebben de bescherming van het mariene milieu al goed geregeld in de eigen wetgeving. Om waterkwaliteitsdoelstellingen te behalen is echter grensoverschrijdend milieubeleid nodig.Voor het bereiken van het doel moeten mariene regio's worden ingesteld, waarin lidstaten met elkaar gaan samenwerken. De kaderrichtlijn beveelt aan om zoveel mogelijk gebruik te maken van bestaande regionale zeeconventies. Elke lidstaat moet een eigen mariene strategie opstellen die verband houdt met de mariene regio waartoe zijn gebied behoort. Zo'n strategie moet bestaan uit een statusbeschrijving van het mariene milieu voor de betreffende mariene regio. En verder uit een analyse van de belastende factoren, vooral menselijke activiteiten die de eigenschappen van de wateren beïnvloeden, en de belangrijkste gevolgen daarvan. Ook een economische en sociale analyse van het gebruik van deze wateren en van de kosten van de verslechtering van de toestand van het mariene milieu maken er deel van uit.

Vervolgens moet per mariene regio een set criteria worden opgesteld die de goede milieutoestand beschrijven. Op basis van de evaluatie van de wateren stellen de lidstaten doelstellingen en indicatoren vast om deze goede milieutoestand te bereiken. Met behulp van monitoringsprogramma's wordt het behalen van de doelstellingen en de goede milieutoestand continu geëvalueerd. Daarna moeten er operationele maatregelenprogramma's worden ontwikkeld en geïmplementeerd om de doelstelling van een goede milieutoestand te kunnen bereiken. Over het voorgaande proces moet worden gerapporteerd aan de Europese Commissie.

De EMS heeft een directe relatie met de waterkwaliteit van de Waddenzee als onderdeel van het europese mariene systeem. In de toestandsbeschrijving van het europese mariene milieu, die deel uitmaakt van het EMS-proces, wordt de eutrofiëring van de Waddenzee specifiek genoemd.